Çekici denince akla tek bir araç geliyor ama yollarda üç farklı tip var: aracın önünü kancayla kaldıran askılı çekici, platformu kayıp yere inen kayar kasa ve platformu sabit olan sabit kasa. Uşak’ta telefonda en sık konuştuğumuz konu da bu: “benim aracımda hangisi gerekir?” Bizim aracımız sabit kasa. Nasıl çalıştığını, ötekilerden farkını ve hangi araçta platformlu taşımanın şart olduğunu aşağıda anlattık.
Sabit kasa nasıl çalışır?
Sabit kasada platform şaseye sabittir; kaymaz, yatmaz. Araç şu sırayla yüklenir:
- Çekici, aracın önüne ya da arkasına düz bir hatta yanaşır.
- Platformun arkasındaki rampalar indirilir.
- Platformun önündeki elektrikli vincin halatı, aracın çekme noktasına bağlanır.
- Vinç aracı yavaşça yukarı çeker. Araç sürüklenmez; kendi tekerlekleri üzerinde yuvarlanarak rampadan çıkar.
- Araç platformda yerine oturunca dört noktadan kayışla sabitlenir.
- Rampalar kaldırılır, araç yola çıkar.
Sonuç: yol boyunca aracın dört tekerleği de yerden kesiktir. Motor, şanzıman ve diferansiyel çalışmaz; araç kendi süspansiyonu üzerinde, platformun yükünü taşır.
Kayar kasa ve yatar kasadan farkı ne?
Üçü de aracı platformun üstünde taşır. Fark, aracın platforma nasıl çıktığında:
- Kayar kasa: Platform hidrolikle arkaya kayar ve eğilerek arka ucu yere değer. Ayrı rampa gerekmez, rampa açısı en düşük olan tiptir.
- Yatar kasa: Platform hidrolikle arkadan eğilir ama kaymaz. Genelde kısa bir ek rampa kullanılır.
- Sabit kasa: Platform sabittir. Araç ayrı rampalardan vinçle çekilerek çıkar. Hidrolik kaydırma ya da eğme düzeneği olmadığı için yapı olarak daha basittir.
Yolda araca etkisi aynı: üçünde de araç platformda, tekerlekleri dönmeden gider. Sabit kasanın bilinmesi gereken tek farkı rampa açısının daha dik olması. Çok alçaltılmış araçlarda yüklemeyi bu yüzden önceden planlıyoruz.
Hangi araçta platformlu taşıma şart?
Otomatik şanzımanlı araçlar
Otomatik şanzımanda yağ pompasını motor döndürür. Motor kapalıyken tekerlekler dönerse şanzımanın iç parçaları döner ama yağlanmaz. Aşınma çoğu zaman hemen belli olmaz; aylar sonra vites geçişlerinde ortaya çıkar.
Dört çeker (4x4 / AWD) araçlar
Dört çekerde bütün tekerlekler aktarma organlarına bağlıdır. İki tekerleği kaldırıp diğer ikisini yerde sürüklemek diferansiyeli ve transfer kutusunu zorlar. Üreticilerin çoğu bu araçlar için doğrudan platformla taşımayı şart koşar.
Elektrikli ve hibrit araçlar
Tekerlek döndüğünde elektrik motoru jeneratör gibi çalışır. Araç kapalıyken bu enerjiyi yönetecek sistem devre dışıdır. Ayrıntısı ayrı bir yazıda: elektrikli araç neden halatla çekilmez.
Kaza yapmış araçlar
Tekerlek yönü bozulmuş, aks eğrilmiş ya da süspansiyon çökmüşse araç düzgün yuvarlanmaz. Sürüklenen araç ikinci bir hasar alır ve ekspertizde bu da kaza hasarına karışır. Platformda taşımak hasarı olduğu gibi korur.
Lastiği tamamen patlak araçlar
Jant üstünde ilerleyen araç hem jantı hem fren diskini bozar. Kısa mesafede bile fark edilir bir masraf çıkar.
Alçak, sportif ve modifiye araçlar
Bu araçlar da platformda taşınır ama sabit kasada ayrıca dikkat ister: rampa açısı dik olduğu için tampon ve marşpiyel hesaba katılır. Aracın yerden yüksekliğini telefonda söylemeniz, yüklemeyi baştan doğru planlamamızı sağlar.
Askılı çekim ne zaman yeter?
Önden kaldırmalı askılı çekim; çekişi önde, düz vitesli ve hasarsız bir araçta, kısa mesafede iş görebilir. Sanayi içinde birkaç yüz metre gibi. Ama bugün yollardaki araçların büyük bölümü otomatik şanzımanlı, dört çeker ya da elektrikli olduğu için bu yöntemin güvenle kullanılabildiği alan her geçen yıl daralıyor.
Platforma ne sığar?
Sabit kasa yalnızca otomobil taşımaz. Platform ölçüsüne ve ağırlık sınırına giren her yük taşınabilir:
- Hafif ticari araç, panelvan, minibüs
- Motosiklet ve ATV
- Biçerdöver başlığı, tarla ekipmanı
- Jeneratör, sanayi tezgâhı, sandıklı yük
Belirleyici iki şey var: ölçü ve ağırlık. İkisini de telefonda sorarız. Sığmıyorsa baştan söyleriz; boşa yola çıkmak kimseye bir şey kazandırmıyor.
Yükleme sırasında nelere dikkat ediyoruz?
- Vinç halatı çekme noktasına bağlanır. Tampona, spoylere ya da alt takımın rastgele bir parçasına bağlanan halat, çekerken o parçayı söker.
- Sabitleme kayışı tekerlek üstünden geçer. Araç kendi süspansiyonu üzerinde durur, gövdeye yük binmez.
- Dört nokta. Tek noktadan bağlanan araç virajda ve fren anında yer değiştirir.
- Yavaş çekim. Rampadan çıkış acele edilecek bir iş değil; tampon ve marşpiyel her adımda kontrol edilir.
- Fotoğraf. Yüklemeden önce aracın dört köşesi, tamponu ve gösterge paneli (kilometre + yakıt) fotoğraflanır. Teslimde aynı noktalara birlikte bakılır.
Son madde herkes için iyi bir alışkanlık: hem taşıyan hem taşıtan için en sağlam kayıt, o an çekilen birkaç fotoğraf.
Uşak merkez ve beş ilçede çekici gerekirse arayın. Aracın markasını ve sorunu söyleyin, yüklemeyi konuşurken planlayalım.
Sık sorulanlar
Sabit kasa ile kayar kasa arasındaki fark ne?
Kayar kasada platform hidrolikle arkaya kayar ve eğilerek arka ucu yere değer; ayrı rampa gerekmez. Sabit kasada platform şaseye sabittir, araç arkaya indirilen rampalardan vinçle çekilerek yüklenir. İkisinde de araç yol boyunca platformun üstünde, dört tekerleği yerden kesik gider. Taşıma sırasında araca etkisi aynıdır; fark yalnızca yükleme anındadır.
Alçak aracım rampadan çıkarken sürter mi?
Sabit kasada rampa açısı kayar kasaya göre daha dik olduğu için çok alçaltılmış araçlarda dikkat gerekir. Bu yüzden aracın yerden yüksekliğini telefonda soruyoruz. Araç vinçle yavaş ve kontrollü çekilir, yükleme tampon ve marşpiyel hesaba katılarak planlanır. Aracınız çok alçaksa bunu önceden söylemeniz yeter.
Otomatik şanzımanlı aracı halatla çekmek gerçekten zararlı mı?
Evet. Otomatik şanzımanlarda yağ pompasını motor döndürür. Motor çalışmıyorken tekerlekler döndüğünde şanzımanın iç parçaları döner ama yağlanmaz. Kısa mesafede fark edilmeyebilir, ancak aşınma birikir ve çoğu zaman çekimden çok sonra bir arıza olarak ortaya çıkar.
